Nikki Sterkenburg, een linkse kameleon die rechtse activisten in de luren legde

Nikki Sterkenburg, een linkse kameleon die rechtse activisten in de luren legde

Nikki Sterkenburg promoveerde op 19 mei met een onderzoek naar extreemrechts en bracht de dag erna een boek (pdf) uit, genaamd 'Maar dat mag je niet zeggen'.

We zagen Sterkenburg toevallig eerder deze maand al zitten bij de presentatie van Sarah de Lange (PvdA) en Beatrice de Graaf (Christenunie), twee andere linkse wetenschappers die 'toevallig' ook allebei in de promotiecommissie zaten van Sterkenburg.

Dubieus academisch gezelschap

De Lange moest in mei al door het stof nadat zij tijdens een presentatie desinformatie had verspreid over PVV'ers en Martin Bosma antisemitisme probeerde aan te smeren.

Maar ook het onderste lid van de promotiecommissie is niet geheel onomstreden: Abels heeft jarenlang ‘ontoelaatbare’ tweets geschreven over o.a. Pieter Omtzigt, terwijl hij als hoge NCTV-chef over zijn veiligheid moest waken.

Hij noemde Omtzigt onder andere ‘de meester van het complotdenken’ en ‘een ongeleid projectiel dat irritatie wekt’. Abels kreeg een disciplinair onderzoek voor de kiezen van minister Grapperhaus.

Patronen van opportunisme

De vraag die zich opwerpt is natuurlijk: waarom verkeert Sterkenburg, als voormalig journalist, in zulk dubieus en gekleurd gezelschap? Daar is een verklaring voor: als je de historie van Sterkenburg naloopt, dan ontstaat een beeld van een kameleon met een gespleten tong die hypes aangrijpt om klussen te scoren en naam te maken.

Zonder enige achtergrond in de materie (ze studeerde journalistiek en Nederlands) is ze pardoes expert op het gebied van extreemrechts. Waarom? Sterkenburg weet dat rechts-extremisme een populair onderwerp is, ondanks het feit dat deze stroming in Nederland hevig gemarginaliseerd en versplinterd is (in tegenstelling tot extreemlinks).

Wie is Nikki Sterkenburg?

Sterkenburg werd op 12 augustus 1984 geboren in Sneek en woont tegenwoordig samen met haar man Nick Kivits in Dronten. Tot zeer recent was Sterkenburg journalist voor verschillende landelijke media, en in die hoedanigheid heeft zij ook onderzoek gedaan naar rechts-extremisme. Daarnaast gaf ze ook lezingen en workshops. Zolang er werd betaald, kwam Sterkenburg opdraven om wat te vertellen over radicalisering.

Zelfs Ans Boersma regelde in 2015 een gastcollege van Sterkenhurg op de middelbare school waar zij werkte in Ede, toen zij vol in een relatie zat met jihadist Abdelaziz Hasood. Al deze activiteiten waren in 2019 goed voor 139.000 omzet voor haar eenmanszaakje. Niet slecht voor een journalist.

Sterkenburg heeft de slechte gewoonte (zeker voor een journalist) om informatie te censureren die haar niet goed uitkomt. Ze haalde tientallen belastende tweets weg en verwijderde stukken van haar website waaruit bleek dat ze vele petten tegelijkertijd op had. Ook werden en worden haar vele nevenfuncties niet vermeld op de website van de Universiteit Leiden. 

Toen ze werd betrapt op het ondersteunen van een meldpunt waarmee journalisten elkaar anoniem konden aangeven, haalde ze snel haar steunbetuigingen weg. Al met al zien we een patroon van manipulatief effectbejag, commercieel vernuft, opportunisme en een persoon met vele maskers. Die maskers kwamen goed van pas bij haar onderzoek naar extreemrechts. 

Pseudo-onderzoek naar extreemrechts

In de media (en ook tijdens die presentatie die in het begin werd genoemd) probeert Sterkenburg zichzelf te profileren als een belangrijk expert in haar vakgebied en haar proefschrift te brengen als baanbrekend en oorspronkelijk onderzoek.

Als iemand uit het publiek vraagt waarom er zo veel onderzoek wordt gedaan naar extreemrechts en niet naar extreemlinks, dan wordt deze vraag door Sterkenburg smalend van de hand gewezen en eigenlijk niet echt beantwoord. 

Daarnaast wordt haar opmerking "er was helemaal niks" door haar eigen onderzoek volledig ontkracht. Zo wordt de naam van Willem Wagenaar vijfenzestig keer genoemd in haar boek. 

Willem Wagenaar werd veroordeeld (hieronder de dagvaarding) voor zijn aandeel bij de aanslag in Kedichem waarbij Wil Schuurman haar been verloor. Hij doet al decennialang onderzoek naar extreemrechts, in dienst van zowel de overheid als de Anne Frank Stichting, en wordt nu dus ook gretig geciteerd door Sterkenburg. 

Wat verder opvalt is dat Sterkenburg op geen enkel moment de diepte in gaat om de onderliggende ideologieën van haar subjecten te begrijpen of te verklaren. Ze begon ooit bij Nieuwe Revu en dat niveau ontstijgt ze in haar proefschrift noch in haar boek. Het blijft kabbelen en keuvelen aan de oppervlakte met interviews en anekdotes. 

'Extremisten' op de koffie met Sterkenburg

In het boek omschrijft Sterkenburg uitgebreid haar ontmoetingen met zogenaamd bikkelharde neonazi's, die deels anoniem blijven. In een lange serie van tenenkrommende passages komt een cocktail van kwajongensstreken en spruitjeslucht je tegemoet. Uit niets blijkt dat Sterkenburg hier met doorgewinterde neonazi's van doen heeft gehad. Dat is ook in lijn met de manier waarop linkse onderzoekers de aanwezigheid van extreemrechts in Nederland meestal schromelijk overdrijven. Dat gebeurt vaak met framing en kwalitatief onderzoek.

Als je de verslagen leest dan gaat het voornamelijk om 'zoekende zielen', mensen die zich ontheemd voelen en iets willen doen voor Nederland. Sterkenburg maakt genadeloos gebruik van deze grenzeloze naïviteit en zorgt ervoor dat in vele gelederen van de rechtse beweging mensen uit de school klappen, van Voorpost tot Erkenbrand en NVU.

De echte hardliners gaan natuurlijk niet op de koffie met iemand als Sterkenburg, dus het is de vraag in hoeverre Sterkenburg niet zelf een loer is gedraaid. Dat maakt haar veronderstellingen op zijn minst vermakelijk: ze dacht dat ze op de koffie ging met een groep neonazi's, terwijl het niet meer was dan een puberaal vriendenclubje op zoek naar vrouwelijk gezelschap.

Van journalist naar overheidsanalist 

Desondanks is het opvallend dat zo veel betrokkenen zich in de luren lieten leggen door Sterkenburg. Gaandeweg heeft kennelijk niemand zich afgevraagd in wiens belang al die gesprekken eigenlijk werden gevoerd.

Maar dat is sinds de zomer van vorig jaar wel duidelijk geworden: Sterkenburg begon bij de overheidsdienst NCTV als analist en maakte binnen enkele maanden al promotie als plaatsvervangend hoofd van haar afdeling.

Alsof je vriendelijke huisarts opeens voor een farmaceut gaat werken wiens medicijnen hij je vorig jaar op onverklaarbare wijze voorschreef. 

In februari 2020 interviewde ze Paul Abels van de NCTV voor Vrij Nederland, dus wellicht is er toen al een balletje gaan rollen. Hij nam een jaar later in ieder geval plaats in haar promotiecommissie. Zo gaan die dingen.

Ze solliciteerde in ieder geval bij de NCTV met de vele opgedane kennis, anekdotes en inlichtingen over extreem- en radicaalrechts, en werd dus ook aangenomen. Bij de NCTV zal ze de opgedane kennis tegen de personen gebruiken die ze in de jaren daarvoor in vertrouwen heeft geïnterviewd, dat valt simpelweg onder de taakstelling van de NCTV.

Al met al hebben de vele openhartige gesprekken met kwetsbare, naïeve types Sterkenburg geen windeieren gelegd: een boekdeal, promotie in Leiden, een lucratieve baan bij de NCTV en een bestuurslidmaatschap bij Comité 4 en 5 mei.  

 

Gelezen? Delen en retweeten! Gebruik de knoppen hieronder
Kom ook naar Telegram
Posted on